Uncategorized

“Sydom rjanych holcow” a dalše tekstilne wuměłske twórby nastachu pod nawodom tekstilneje wuměłče Helgi Graupner w spěchowanskej skupinje při Domje za serbske ludowe wuměłstwo. Přednošk rysuje jimacy žiwjenski wobraz kreatiwneje a njesprócniweje wojowarki za wurjadne tekstilne wuměłske dźěło na polu amaterow NDR. referentce:

• Dr. Dagmar Neuland-Kitzerow, ludowědnica, něhdyša kustodowka při Muzeju Europskich kulturow w Berlinje
• Petra Helbig, tekstilna wuměłča a wuměłska pedagogowka

Štóž chce wzdźěłany być a rěkać pěstowaŕ rěče / našeje serbskeje tež – zeznać z Homerom so ma! – čitamy we předsłowje do Homeroweje “Ilijady”. To njemóže hinak być: Homerowa “Ilijada” jewi so jako zakładny pomnik europskeje kultury. Hnydom za njej slěduje młódša sotra “Odyseja”. Wobě mišterskej twórbje w hornjoserbšćinje přełoži starolutherski duchowny Matej Urban (1846-1931). Dóńt Homeroweju epow w Serbach wšak bě hinaši hač tón originalnych twórbow: jako prěnja wuńdźe w serbskej rěči 1921 “Odyseja”, “Ilijadu” wozjewi Urban lěto pozdźišo. Wokoło ideje přełožka wutwori so „komitej za wudaće Serbo-Homera“, do kotrehož słušeštaj mjez druhim Jurij Hejduška a Ota Wićaz. Kónčnu korekturu tekstow je wobstarał Arnošt Muka. Jich wukon je wjedł k spěchowanju wědomostneho wuwiwanja serbšćiny. Dźensa staj wobaj eposaj pomnikaj a pokładnišćo serbskeje rěče.

Spěwaj Homera móžetej Serbam wosebje bliskej być – dźakowano slědźenjam Milmana Parryja a Alberta Lorda a jeju naslědnikam wěmy, zo pochadźatej wobaj z ertneje kultury a stej bjez znaća pisma nastałoj. Slědźenja su tradicionalnej kulturje powědanja wjele připóznaća a česće přinjesli. Dźensa tutu kulturu jako “folkloru” pomjenować njeje hižo prawje. Poskajće, kak klinča prěnje wjerše “Ilijady” w starogrjekskim originalu a w serbskim přełožku!

• Objekt měsaca 3_2026: Homerowa Ilijada: Přełožk a wudaće M. Urban; Budyšin 1922; SM-B-003923
• Objekt měsaca 3_2026: Homerowa Odyseja: Přełožk a wudaće M. Urban; Budyšin 1921; SM-B-000078

Serbski muzej w Budyšinje pyta za městno projektoweje asistency  za wulkoprojekt “Serbski forum wědy” zastupnistwo staršiskeho časa(cyfra: 2025-176). Požadanski čas kónči so 01.03.2026, hlej online-formular. Wjace pod: Jobs und Ausbildungsplätze – Landkreis Bautzen

10.02.2026, 10-12.30 hodź.: Zaškleńčna mólba

Krok po kroku nałožujemy wosebitu wuměłsku techniku, tak zo nastanje na škleńcy a nic na łopjenje hotowa molowanka. Wot 7 lět, wudawki 6,50 € prošu z přizjewjenjom.

22.02.2026 w 17 hodź.: Njedźelske wjedźenje

Serbskorěčne njedźelske wjedźenje po stajnej wustajeńcy wěnuje so narodnym drastam. Andrea Pawlikowa předstaji mnohotnosć drastowych wariantow a regionow.

Tutón cuni akwarel nad wołojnikom Gustava Täuberta pokazuje Pěskečansku hajnkownju, zapołoženu do měrneje, ze swětłom přepławjeneje lěsneje scenerije. W monochromnym wašnju molowanja ze sepiju Täubert atmosferu wsy mištersce zapopadnje. Zwobraznjenje w małym formaće pokazuje na precizne wodźenje ruki přez wuměłca, kiž zamó krajiny kaž tež architekturu wustojnje do sceny sadźić.

Twarjenje same, najskerje domske z hródźu Při hajnkowni 12 w Pěskecach, leži na małej wyšinje, wobdatej wot štomow a kerčiny. Dźensa je, něhdy na hornim poschodźe tykowany dom zwobmjetany, walbmowa třěcha a mały přitwark pak staj hišće spóznajomnej. Po lisćinje twarskich pomnikow w Njebjelčanskej gmejnje, do kotrejež Pěskecy słušeja, zastopnjuja domske jako twarskostawiznisce wuznamne.

Friedrich Ludwig Gustav Täubert (*1817 – †1913) bě mnohostronski Drježdźanski wuměłc: rysowar architektury a krajiny, rytwar, wučer a nakładnik. Po swojim studiju na Drježdźanskej akademiji wotewrě wuměłstwowe nakładnistwo při Starym torhošću čo. 8 (Altmarkt) w Drježdźanach a zhotowi mnohe napohlady sakskich krajinow a twarjenjow, mjez druhim za wudawaćelske zběrki kaž Saxonia, Sachsens Kirchengalerie a Vaterland der Sachsen. Wosebje přez jeho zwobraznjenja Sakskeje Šwicy sta so wón znaty, wšako přinošowachu jeho wobrazy rozsudnje k turistiskemu wotkryću regiona. Kabinet kopororytwow Statnych wuměłstwowych zběrkow w Drježdźanach wobsedźi wulku ličbu rysowankow, rytwow a akwarelow wuměłca Gustava Täuberta.

• Gustav Täubert, Stara hajnkownja w Pěskecach pola Smječkec, akwarel nad wołojnikom, 1880.
• 12,6 cm x 20,6 cm
• SM-V-011967

koncerty:

• 23.01.2026 w 19 hodź.: Wothłós pućowacych dušow
• 24.01.2026 w 19 hodź.: Mjez mjelčenjom a zwukom
• 25.01.2026 w 11 hodź.: “Eksil a identita”

www.winterklassik.com

Tutón přikład serbskich husličkow, tež “Slepjanske | Slěpjańske guslicki” abo “kwasne huslički” mjenowane, so mišterskemu twarcej hudźnych nastrojow Hansej Jordanej z Markneukirchena připisuje. Zhotowjeny bu po naćiskach Chrósćanskeho časnikarja a ludoweho hudźbnika Jurja Mencla (*1903; +1951). Signatura na dnje spódneje deski husličkow mjenuje jako lěto zhotowjenja 1947.

Wšelake wosebitosće natwara wotchileja wot starodawneho wašnja twarjenja serbskich husličkow. Wosebje napadnje njetypiski račk mjez zwukowymaj dźěromaj, kotryž je wočiwidnje z klasiskeje koncertneje wioliny wuwzaty: ma štyri karbički za truny, byrnjež maja serbske husle jenož tři truny. Tež pobrachuje dźěra w hornjej desce, přez kotruž saha při tradicionalnych serbskich husličkach nóžka račka hač k nutřkownemu dnu a zwjazuje tak hornju a spódnu desku. Nimo toho je na delnim boku hornjeje deski basowa hrjada připrawjena – dalši element, kiž přibližuje huslički k natwarej klasiskich koncertowych wiolinow.

Měšane kajkosće instrumenta wotbłyšćuja Menclowe prócowanje tradicionelne serbske smyčkowe instrumenty twarsce a hudźbnje modernizować a tak jich wužiwanje tež w nowšim času zaručić. Tak swědči tutón instrument wo přechodźe starodawneje ludohudźbneje praksy k profesionalizowanej hudźbnej folklorje, kotraž so ze załoženjom Statneho ansambla za serbsku ludowu kulturu 1952 institucionalizuje – jedne lěto po zažnej smjerći Mencla.

• Serbske huslički, Markneukirchen, 1947
• 27 cm x 49 cm
• SM-V-005922

Wjeselće so na nowy měsačny serial “Z herbstwa Serbstwa”. Wot januara 2026 so ze zběrkow kóždy měsac wosebity objekt předstaja. Prezentuje so potom w digitalnym formaće na muzejowej webstronje, na Facebooku a Instagramje. Nimo toho budźe kóždy objekt cyły měsac dołho we wosebitej wustajeńcy “Zběrać. Zachować. Zahorić.” wustajene. Měsačnik slubi zajimałe stawiznički, dohlad do zběrki kaž tež so měnjace wustajenske objekty ze serbskeho herbstwa.

Přejemy swojim wopytowarjam, přećelam, čłonkam a čłonam Spěchowanskeho towarstwa Serbskeho muzeja a wědomostneje fachoweje přirady kaž tež wšitkim dalšim podpěraćelam, zběraćelam a poradźowarjam žohnowane hody a strowe nowe lěto 2026! Dźakujemy so za Waš wopyt a skutkownu podpěru při našim dźěle. Tež w přichodnym lěće mamy za Was znowa zajimawy program zarjadowanjow spřihotowany. Wjeselimy so na Waš wopyt!

• Wotewrjenske časy mjez hodami a nowym lětom:
  wot wutory do njedźele: 10 do 18 hodź.
  zawrjene: 24., 25. a 31. decembra kaž tež 01. a 02. januara
  26. decembra wot 13.00 do 18.00 hodź. wotewrjene

Přednošk wěnuje so molerjej, rysowarjej a grafikarjej Měrćinej Nowakej (1900 1990) a wobswětla, kak pólscy wuměłcy jeho tworjenje formowachu. Přetož w 20. lětstotku pokazuje serbske tworjace wuměłstwo kedźbyhódny podawk: Serbscy wuměłcy, kotřiž w Pólskej studowachu, buchu trajnje wot tamnišich wuměłstwowych prudźenjow wobwliwowani. Pólska wuměłstwowa scena bě charakterizowana wot wosebiteje kombinacije z folklory, moderny a słowjanskeje recepcije. Na zakładźe wšelakich Nowakowych přikładow, jeho wučerjow a kolegow wujasnjuja so paralele, wliwy a  duchowne wuwića. Na přednošku narěča so tež stilistiske a konceptuelne zakłady wuměłskeho tworjenja Měrćina Nowaka-Njechorńskeho.