Uncategorized

Paslimy z hlinu, kotraž na powětře schnyje a stworimy sej małe tykowane chěžki, serbske bajowe figury, šklički a hišće wjele wjace motiwow, kiž we wustajeńcy wuhladamy. Wjeselimy so na zhromadne kreatiwne dopołdnjo! Wot 7 lět, popłatk za wobdźělnikow wučinja 6 €, z přizjewjenjom pod 03591 270 870 0 abo ticket@sorbisches-museum.de.

 Protykowe wobrazy. Protyka “Moja Łužica” jako přikład serbskeje sebjestereotypije

Protyka “Moja Łužica”, kotraž wuchadźa z lěta 1952, je jedyn z najwoblubowanišich a najdlěje eksistowacych formatow Ludoweho nakładnistwa Domowina. Přez dobu, kotraž saha skoro přez cyłe traće NDR a přez dobu wot přewróta, dokumentuje nasćěnowa protyka oficialnu wobrazowu politiku a serbske strategije k sebjezwičnjenju. Na druhim boku dowoli wobrazowy dźěl dohlady do dominantnych mustrow serbskich sebjestereotypow. Z pomocu analyzy titulnych a wubranych tydźenskich wobrazow skići přednošk składnosć, so wo wobrazach wo sebi a z tym zwisowacymi mechanizmami wuměnjeć.

referent: Dr. Robert Lorenc, wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho Instituta, přednošuje w rjedźe „Sorabistika po puću” w Serbskim muzeju.

15 hodź.: wjedźenje w serbskej rěči z Andreju Pawlikowej

„Spóznaj sebje samoho“ bě hesło prěnjeje serbskeje ludowědneje prezentacije we wobłuku wustajeńcy Sakskeho rjemjesła a wuměłskeho přemysła 1896 w Drježdźanach, z kotrejež wuńdźe 1900 Serbski muzej w Budyšinje. Zakład dźensnišeho Serbskeho muzeja tworja wot lěta 1856 nazběrane drohoćinki a zběranske zasady Maćicy Serbskeje a woneje wustajeńcy, kotrež tež nowy muzej w Serbskim forumje wědy při Lawskich hrjebjach inspiruja. Wodźenje po wosebitej wustajeńcy „Zběrać. Zachować. Zahorić“ předstaja 170 lět muzejowych stawiznow.

zastup a wjedźenje: darmo

Twjelka z Mužakowskeje hole

Twjelka rěka wokoło Slepoho a Choćebuza něhdźe poł metra šěroka a tři a poł metra šěroka šlinca płatu, kotruž nosy družba resp. pobratš jako debu prěki wot ramjenja hač k bjedram. Tež w tamnych wosadach Mužakowskeje hole znajachu tute brašče rubiško, pola Mužakowa tjala, wokoło Klětnoho a Wochoz twjelco mjenowane. Wone runa so tak mjenowanemu ručnikej z Ukrainy, Běłoruskeje a Ruskeje. Tež mustry a symbole su podobne. A štó wě, snano je tež stary smuhaty rubčk Budyskeje njewjesty a družki tajke něšto podobne. Hač wužiwaše jón braška něhdy za zmandźelenje, njeje so dotal přeslědźiło. Paradne trjenja namakaš wot 17. lětstotka sem tež w němskorěčnym rumje.

Twjela z lěta 1845 je jenož k połojcy zdźeržana a dósta dodatnje za powěsnjenje na sćěnu wěšatka. Čerwjeno-zelene wołmjane wušiwanki kaž na přikład štomik z třomi hałžkami abo słónčny křiž ze žołmičkatej kromu pokazuja w swojej typice na Slepjanski region. W geometriskich, stilizowanych mustrach spóznawaš dale jelenjej a bibliski motiw Jozuwy a Kaleba jako znamjo płódnosće a nadźije. Tři hwězdy ze schowanym běłym Handrijowym křižom a dalše potajne symbole skedźbnjeja na to, zo zapleće wušiwarka, zwjetša bě to njewjesta, magiske škitne znamjenja.

Twjelka słušeše do zběrki twjelow z Mužakowskeje hole, kotraž bu po Drježdźanskej narodopisnej wustajeńcy 1896 do wobstatka 1900 załoženeho Serbskeho muzeja w Budyšinje přewzata.

• Twjelka z Mužakowskeje hole, SM-B-000358
• z ruku tkany rubjany fragment, z wěšatkomaj
• křižowe-, stołpikowe- a tambourowe wušiwanje, wutła kroma, sučkowane trodle
• 1845

Wot rólnej reformy ke kolektiwizaciji, wot separatisma k serbskemu zakonjej, wot zjězda Serbow k ludowym zběžku – wěsći w žanym druhim lětdźesatku serbskich stawiznow so telko wuznamnych podawkow a wuwićow njewotmějechu hač w lětach mjez 1945 a 1955. Muzeologa Alexander Pólk wjedźe přez dynamiski lětdźesatk, kotryž serbsku kulturu dołhodobnje wobwliwowaše.

• 15 hodź.: wjedźenje serbsce
• 16 hodź.: wjedźenje němsce

Mjez 1820 a 1945 wobstejachu w Šleskej nimale 50 pórclinowych fabrikow. K najwjetšim słušachu firmy Karla Kristera a Carla Tielscha we Waldenburgu (heute Wałbrzychu). W času swojeho rozkćěwa běchu w kóždej firmje něhdźe 1.500 sobudźěłaćerjow přistajeni. Jich produkty běchu tak woblubowane, zo měješe je na kóncu 19. a na spočatku 20. lětstotka nimale kóžda swójba w Němskej.

Šleski pórclin so husto k jubilejam a swójbnym swjedźenjam darowaše. Typiske běchu na přikład dźěle pórclinoweho sudobja z napisom „Zur Hochzeit”. Kóždy Serb, kotryž móžeše sej to dowolić, kupi sebi k tajkej składnosći pórclinowe sudobjo. Wobchody pak poskićachu jenož dźěle z němskimi napisami.

W našej zběrce namaka so tež pórclinowy kofejowy service z wěnowanjom: „K dopomnjenju na 14. Dźeń Junija 1870. wot A. a M. Maetting z lubosću podate” na kanje a z mjenomaj na šalkomaj w serbskej rěči. Něchtó běše so wo to postarał, zo dóstaštaj nawoženja a njewjesta k swojemu kwasej 14. junija 1870 dopomnjenku w swojej maćernej rěči.

Předstajene sudobjo jasnje pokazuje, zo twori serbska rěč fundament identity a zo sej jeje wobchowanje wjace prócy žada hač jenož nakup we wobchodźe.

• “Kofejowy service”, SM-V-009320 A
• Kofejowa kana: Porzellanfabrik Karl Krister, Waldenburg (Šleska), wokoło 1870
• Šalce a spódničce: Firma Carl Tielsch & Co., Altwasser / Waldenburg (Šleska), um 1870

Zaškleńčna mólba

Krok po kroku nałožujemy wosebitu wuměłsku techniku, tak zo nastanje na škleńcy a nic na łopjenje hotowa molowanka. Wot 7 lět, wudawki 6,50 €.

Z akwarelom „Synowe žně w Błótach“ prezentuje Serbski muzej twórbu delnjoserbskeho molerja Wylema Šybarja, kotryž liči k wuznamnym wuměłskim chronistam Błótow. W swojich krajinowych wobrazach zapopadnje wón rjanosć swojeje domizny runje tak kaž žiwjenski a dźěłowy swět jeje wobydlerjow. Šybaŕ, husto mjenowany jako „moler Błótow“, wěnowaše so w swojim tworjenju wosebje wodźiznam, rěčnišćam, łukam a wsam Delnjeje Łužicy. W swojich dźěłach spožči jónkrótnej błótowskej krajinje skutkowny wobraz.

W lěće 1958 nastaty akwarel pokazuje typisku scenu z tradicionalnych Błótow. Prědku leža čołmy na wodźe w grobli, kotrež špiheluja so na powjerchu wody. W pozadku wupřestrěwaja so płone łuki, na kotrychž su ludźo ze synowymi žnjemi zaběrani. Motiw pochadźa z časa, jako tworjachu rěčnišća Sprjewje wódne puće a z tym žiwjenske žiły woneje kónčiny. Tehdy słušachu čołmy njeparujomnje k najwažnišim transportnym srědkam ludźi.

Charakteristiske za Šybarjowe wašnje molowanja je lochke, transparentne nałožowanje barbow. Z mało smužkami seršćowca so jemu poradźi, swětło, pohib a atmosferu zapopadnyć. Cunje módre, zelene a brune barby sposrědkuja měrliwosć lětnjeho dnja.

„Synowe žně w Błótach“ njejsu z tym jenož harmoniski wobraz krajiny, ale runje tak kulturnohistoriske swědčenje a dopomnjeće na tradicionalne wašnje žiwjenja. Zdobom wotbłyšćuje wobraz zwjazanosć wuměłca ze swojej serbskej domiznu na dosć skutkowne wašnje.

• Wylem Šybaŕ (1887–1974)
• Synowe žně w Błótach
• 1958, akwarel na papjerje, 48,0 cm x 62,0 cm
• SM-VI-000322 K2

Něhdźe 70 žonow a muži ze serbskeje Łužicy poda so w 18. a 19. lětstotku z ewangelskich Serbow na misionsku słužbu. W nadawku bratrowskeje jednoty skutkowachu w Grönlandskej a Labradorje, w Surinamje a Africe. Doma pak wustupowachu na misionskich swjedźenjach a dźělachu swoje nazhonjenja z dalokeho swěta. W přednošku podamy so na slědy serbskich misionarow w zamórskich krajach a we Łužicy. Hdźe ležitej Kmoch Island a Miertsching Lake? A što chowa so za něhdyšej tibetskej zběrku w Serbskim muzeju?

referentka: Dr. Lubina Malinkowa, wědomostna sobudźěłaćerka Serbskeho instituta, přednošuje w rjedźe „Sorabistika po puću” w Serbskim muzeju.

Tute miniaturne fotowe leporelo je drje najmjeńši objekt ze zběrki Serbskeho muzeja. Wosom wotćahow w formaće 2,2×1,5 cm su jako leporelo rjadowane a do blachoweje tyzki zapołožene, kotraž so přez jednory zaspinak začinja. Wuško na hornim kóncu zmóžnja jednory transport, na přikład jako připowěšatko při klučach. Na wobrazach pokazaja so wšelakore sceny ze žiwjenja w Błótach – typiski suweněr Błótowskeho turizma w 1930tych do 1940tych lětach.

Błóta so wot druheje połojcy 19. lětstotka přiběrajcy turistisce wotkrywachu. Pućowarska rozprawa Theodora Fontany wo jeho čołmikowanju wuchodnje Lubnjowa w lěće 1859 zeznajomni šěroke byrgarske čitarstwo z kónčinu. Dalše impulsy nazhonja Błotowski turizm 1866 přez přizamknjenje Lubnjowa na železnisku syć a 1882 z organizowanjom turistiskich čołmikowanjow přez wučerja Paula Fahlischa.

Nimo rjanosće přirody wuwabi wot wšeho spočatka tež starodawne žiwjenske wašnje Błótowskich Serbow wćipnotu wopytowarjow. Hač narodna drasta, Błótowska architektura abo idyliska krajina – je zajimawe, zo hižo pola Fontany romantizowane motiwy so hač do dźensnišeho w zwičnjenju wužiwaja, drje zwjetša do stereotypa redukowane.

• Błótowski suweněr, miniaturne fotowe leporelo “Gruß aus dem Spreewald”, SM-VI-007042
• wokoło 1930/1940